است . از پاره‌اى جنبه‌ها همانند ديگر سلاطين و فرمانروايان بود . آن‌جا كه پاى تصرف اراضى و سرزمين‌هاى ديگران پيش مىآمد جهانگشايى واقع‌بين بود . مانند دلهوزى انگليسى به گونه‌اى ساده و بىتعارف مىانديشيد . مىپنداشت صلاح جامعهء هند در اين است كه تا آن‌جا كه ممكن است بخش‌ها و نواحى بيشتر هند را تصرف و تملك كند . در اين زمينه آنچه باعث تفاوت او با ديگران مىشود توفيق غير متعارف اوست . در فرماندهى نيروهاى مسلح و ادارهء جنگ به گونه‌اى بىنظير درخشندگى داشت . شخصيت او بىاندازه جذاب و گيرا بود . در برآورد كردن اوضاع و قدرت تحرك فوق العاده بود . سرعت او در امور نظامى يادآور استعدادهاى ناپلئون است . در سال 1573 خبر رسيد كه در گجرات شورش شده است . فاصلهء ميان پايتخت فتح‌پور - سيكرى تا احمدآباد را ، كه نزديك هزار كيلومتر بود ، با سه هزار سوار در عرض چند روز طى كرد . سپاه عظيم اما حيرت‌زدهء شورشيان را روز يازدهم حركت از پايتخت شكست داد و تقريبا پس از يك ماه به پايتخت بازگشت . اين پيروزى برق‌آسا تا يكصد و هشتاد و پنج سال بعد ايالت گجرات را مطيع مغولان نگاه داشت . نخستين و سخت‌ترين نبرد او با راجپوت‌ها بود كه مانند هميشه خطرناك ، امّا متفرق ، بودند . تا وقتى كه مطيع نشده بودند براى جناح پايگاه‌هاى مغولان در دهلى و اگرا تهديدى جدى بودند . سرزمين مجاور جيپور با دژهاى بلند چيتور و انت هامبور در سال 9 - 1568 فتح شد . اودايپور و ميوار ، با استحكامات كوهستانى واقع در بيابان ، استقلال خود را حفظ كردند . امّا بقيهء راجپوت‌ها به تسلط مغولان تن دادند . پيروزى بر راجپوت‌ها محور پيروزىهاى نظامى و سياسى اكبر شد . از آن پس پيروزىها يكى پس از ديگرى به دست آمد . نخست در سال 1527 گجرات حاصلخيز با كشتزارهاى وسيع نيل و پنبه تصرف شد . با تصرف گجرات تسلط اكبر بر بندر سورات كه مركز بازرگانى با عربستان و خليج فارس و مصر بود قطعى شد . در سال 67 - 1574 بنگال ، ثروتمندترين